"رد تنه در طراحی"

 

طراحی به عنوان پایه‏ ای در فرایند اندیشیدن‏، نوعی نگاه در زندگی معاصر، زبانی بصری برای بروز خلاقیت، راهی برای ایجاد ارتباط، تعامل و همراهی با دیگران و خود در فرهنگ معاصر از سوی برخی جوامع پیشنهادی‏ ست که به صورت یک مدیای مستقل و قابل انعطاف در سی‏ ودومین دورۀ «هنر در روستا» مورد توجه واقع شده. این مدیای بصری پس از سپری کردن مراحل و دوره‏ های مختلف اکنون به جایی رسیده ‏است که می‏ توان از آن به عنوان یک ستون اصلی در جریان هنر معاصر یاد کرد. بخصوص در ایران، طراحی راهکارهایی را در کنار دیگر شاخه‏ های هنری ایجاد کرده که به گسترش امکانات تجسمی و فضای اندیشه و تفکر در هنر منجر شده‏ است. در این دوره پروژۀ زیست محیطی فرهاد گاوزن با عنوان «رد تنه در طراحی» که با اجرای اعضای خانۀ طراحی همراه بود، توجه به یکی از همین ویژگی‏ های بصری طراحی در هنر معاصر ما بود. پروژه‏ ای که با پیچاندن هفتادودو کاغذ سفید عریض به دور تنه‏ های درختانِ یک محدوده از جنگل‏ های روستای کوتنای شهرستان قائمشهر و ثبت بافت تنه درختان بر کاغذها انجام شد. این اجرا بر اساس رفتار افراد گوناگون از هنرمندان حرفه ‏ای تا مردمی که به عنوان بازدید کننده در فضای اجرا حضور یافتند یا روستاییانی که برای انجام کارهای خود در این مسیر قرارمی‏ گرفتند و همکاری در اجرای اثر داشتند، طراحی را با چیدمان، پرفورمنس و فرایند ساخته شدن همراه کرد. فرایندی که همزمان با شکل‏ گیری اثر به گسترش امکاناتی که برای مدیای طراحی می ‏توان متصور شد فکر می‏ کرد. توجه به ریشه‏ های سنتی ‏تر متریال‏ های طراحی همچون کاغذ سفید، مداد گراف و انسان در کنار دیگر امکاناتی که به دلیل قرارگیری در جغرافیای جنگل ایجاد شده بود همچون تنه درخت به عنوان پایه ‏ای برای طراحی کردن و چیدمان کاغذها بین هفتادودو درخت اشاره‏ ای ضمنی به اهمیت اعداد و رمزپردازی آنها در جوامع ایرانی و بین‏ النهرینی در بیش از هفت هزار سال قبل را که امروزه دیگر به عنوان کهن الگویی بشری در ذهن‏ ها مانده به یاد می‏ آورد. اعدادی که در زندگی روزمره به انحاء گوناگون خود را نشان می‏ دهند. در اسطوره‏ های هندوایرانی و بین ‏النهرینی عدد هشت برای خورشید و عدد نه برای ماه بکاربرده می‏ شد. ماه و خورشید نمادهایی هستند که در درونشان اشاره به مرگ و زندگی، زایش و باروری و مردانگی و زنانگی دیده می‏ شود. این نمادها در اعداد و ضرایبی که دارند مربوط به دورانی ‏ست که انسان اسطوره‏ باور در زندگی روزانه‏ اش خدایان و ماوراءالطبیعه را در جهت قابل لمس‏ تر شدن و ادراک زمینی خود بکار می‏ برد. بدان معنی که برای اعداد، حروف، اشکال طبیعی و ماوراءالطبیعیی معادل‏ هایی در طول گذشت سالیان زیاد می ‏ساخت. امروزه این نمادها و معادل‏ ها جایگاهشان را در درون ناخوآگاه فردی و جمعی پیدا می‏ کنند و  بازتابشان کنش‏ هایی ست که در هنرمندان به شکل اثری هنری ثبت می‏ گردد. اثر «رد تنه در طراحی» به شکلی خوداگاهانه به فضای ناخوداگاهی جمعی انسان معاصر اشاره دارد. انسانی که ارتباط خود با طبیعت و بخصوص درختان را در حال از دست دادن است، هر روزه مصرف‏ گرایی ‏اش بیشتر و بیشتر، و شکل‏ گیری درخت‏ - کالای جامعۀ صنعتی برایش به یک فرایند ارزشی مقطعی درآمده. دنیای معاصر با سرعت ماشینیزم گاه نیاز به بازگشت جاودانه در مضامینی اسطوره‏ ای دارد. بازگشتی به درخت به عنوان توتمی گیاهی، به جنگل به عنوان زهدان و به روستا جایی که زمانی قبل از شهر شدن وجود داشت و به انسان به عنوان مظهر آفرینش همۀ مضامین موجود در این کهن الگوهای معاصرشده. برای انسان آینده خاطره‏ ای از درخت، رویای سرزمینی ‏ست که زمانی وجود داشته. سرزمینی پر از گیاهان سر به آسمان کشیده با تنه‏ هایی تنومند و قطور. اگر امروز رد این تنه ‏ها را درک نکنیم و به رابطۀ وجودی دوسویه انسان-درخت در زیست بوم‏ مان به شکلی جدی‏تر نیندیشیم سرسبزی این زمین یادی خواهد بود از رسیدن به سرزمین موعود برای بشر آینده.

 

حسین روانبخش

روستای کوتنا، قائمشهر

۱۳۹۰/۰۶/۲۶

 

  •  + متن فوق در دوهفته‏ نامه هنرهای تجسمی تندیس، شماره ۲۰۸، شهریور ۱۳۹۰ منتشر شده است.

Welcome

Welcome to Hossein Ravanbakhsh's official website.This website contains a selection of Ravanbakhsh's artworks. He lives and works in Qaemshahr, Iran
 

Blog

«فام نقره ای با شیب آنیمای سی و پنج درجه»
نمایشگاه و چیدمان حجم های سفالی ریحانه گرجیان و حسین روانبخش در آموزشگاه آزاد هنری دانه، مازندران، قائمشهر بهار 1396 | 04/11/2017

نمایشگاه «فام نقره ای با شیب آنیمای سی و ... بیشتر بخوانید

More Blog Entries
2 visitors online currently