نیم نگاهی به آثار محمدزمان زمانی

تصویری از زمان زمانی هنرمند نقاش     

محمدزمان زمانی (متولد ۱۳۰۳ در شهر بابل، وفات دی ماه ۱۳۹۵ ه.ش در امریکا) پدرش دکتر حسین خان زمانی و پدربزرگش دکتر زین‏ العابدین زمانی[۱] در خانواده ‏ای که اکثراً اهل طبابت بودند چشم گشود. آنطور که در کتاب‏ ها آمده و ما تاکنون می‏ دانیم او نیز برای خواندن درس پزشکی به ترکیه عزیمت می‏ کند اما ارتباطش با هوشنگ پزشک‏ نیا سبب شد قبل از به پایان رساندن پزشکی شیفته آوای هنر به نقاشی روی ‏آورد. پیش از این در دوران کودکی و نوجوانی، اسماعیل زمانی مدیر داروخانه ایران در بابل که پسرخالۀ پدرش بوده [۲] او را در این راه بسیار تشویق و همراهی می‏ کرده. از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران در سال ۱۳۲۷ ه.ش در رشته نقاشی فارغ التحصیل می‏ شود.

طرح روی جلد کتاب گمشده لب دریا توسط زمان زمانی نویسنده دکتر غلامحسین ساعدی

در مؤسسه انتشارات فرانکلین با فیروز شیروانلو، پرویز کلانتری و دیگران در تصویرسازی کتاب کودکان و کتاب‏ های درسی همراه بود و تا به امروز کارهای زیادی انجام می ‏دهد و آثار متنوعی از خود برجای می‏ گذارد.

طرح روی جلد مجله توسط محمدزمان زمانی      روی جلد کتاب ماه در دره نیلوفر تصویرسازی از محمدزمان زمانی

طراحی‏ هایش نشان از مسافری بی ‏قرار دارند که آرام نمی‏ گیرد و لحظه‏ های سفر را با دفاتر طراحی خود پر‏ می‏ کند.

تصویر خانه پدری محمدزمان زمانی نقاش و طراح اهل بابل برگرفته از کتاب طراحی های قلم فلزی از ایران و جهان، مجموعه آثار طراحی زمان زمانی

خطوط و بافتی که با هاشورها برکاغذ می‏ نشاند بر اهمیت دیدن نشان دارد. در دیدن او خود را محدود به چند شئ و سطح انتزاعی نمی‏ کند، زاویه‏ های باز و گسترده چشم ‏انداز پیش‏رو درغالب آثار نقاشی و طراحی‏‏ اش با محوریت انسان همراه است، گه گاه نیز طبیعت به تنهایی و بدون وجود فیزیکی انسان رامورد توجه خود قرار می‏ دهد. چه این طبیعت از نوع بکر و دست نخورده در روستاها و جاده‏ های بین شهری باشد و چه از نوع درون شهرها، اما هرگز طبیعتش در محیط بسته، به شکل طبیعت بیجان با چند گل و میوه نبوده ‏اند.

تصویر یکی از طراحی های محمدزمان زمانی در سال 1952 میلادی

در طراحی از خط  و در نقاشی از رنگ بیشترین بهره را می ‏برد، اما در هیچ‏کدام به نظر نمی ‏رسد بخواهد با نشان دادن قدرت دستان خود خودنمایی کند بلکه بیش از آن به ثبت آنچه که می‏ بیند وفادار مانده است.

زمان زمانی در جواب به پرسش مصاحبه کننده ‏ای که علت سفرش را به خارج از کشور جویا می ‏شود، می‏ گوید:« من واقعاً قصد مهاجرت و ماندن در امریکا را نداشتم. آن زمان یکی از پسران من در اتریش تحصیل می‏ کرد و دیگری در امریکا، به همین خاطر به اتریش سفر کردیم و بعد به امریکا آمدیم. اوضاع هنری آن زمان امریکا به نظرم بد نیامد، کم‏کم بازنشسته می‏ شدم... یعنی از سازمان برنامه که بازنشسته شده‏ بودم؛ انتشارات فرانکلین هم من را بازنشسته کرد. بنابراین در ابتدا با هدف دیگری به اینجا آمدیم، اما بعد به اصرار دوستان ماندگار شدیم و من هم مشغول به کار شدم. ابتدا در یک کارخانه کاشی‏ سازی به عنوان طراح فعالیت می‏ کردم. در این کارخانه که متعلق به یک امریکایی علاقه ‏مند به ایران و هنر ایرانی بود طرح‏ های کاشی ایرانی قدیمی را بر روی کاشی‏ ها پیاده می‏ کردیم. دو سال در آن کارخانه فعالیت کردم و کاشی‏ هایی را که کار کرده بودیم و طرح‏ ایرانی داشتند در خانه اعیان و اشراف بورلی هیلز نصب شدند. ما هم که در ایران زندگی ساده‏ ای داشتیم و دلیلی برای نگرانی بابت دوری از مایملک‏ مان وجود نداشت در اینجا ماندگار شدیم.»[۳]

 پرویز کلانتری در مقدمه کتاب او اشاره می‏ کند که:« زمان بی وقفه گذشت و گذشت و گذشت... تیک تاک تیک تاک تیک تاک... حالا زمان زمانی، دوست چندین سال ه‏ام ینگه دنیاست جایی که درست شب ما روز آنهاست! گر چه در شروع کار کتاب درسی، ساعت‏ هایمان با هم میزان بود. تاریخ تیک جغرافیا تاک، فارسی تیک هندسه تاک، کتاب‏ های جیبی و نشریات پیک و...

زمان در سفرش به افغانستان گفته بود: بابا نان داد. افغان‏ ها کتاب‏ های درسی‏ شان را به او سپردند و سفرنامه‏ ای تصویری ره‏ آورد این سفر بود...

همکاری من با زمان از مؤسسۀ انتشارات فرانکلین و بر سر کتاب‏ های درسی شروع شد. حدود شش ماه در نیویورک در آتلیه دان‏رو با هم چیزها آموختیم.... در نیویورک گاهی به گرینچ ویلچ سر می‏ زدیم و از گالری‏ های نقاشی دیدن می‏ کردیم...و زمان از سرگردانی‏ ها و غربت‏ ها طرح‏ هایی برمی‏ داشت....یک روز از زمان پرسیدم: از پایان چه خبر؟

او هم از پایان خبری نداشت!»[۴]

این‏چنین هم‏ آواز شد با موسیقی خشخش قلم بر کاغذ و رنگ بر بوم، و رقص این هر دو را با سال‏ ها تلاش و پشتکار در عمری که گذراند برایمان به یادگار گذاشت.             

 

                                        حسین روانبخش ۱/۱۱/۱۳۸۸ ه.ش

                                      بازنویسی و تغییرات در تاریخ سیزدهم فروردین ماه ۱۳۹۶



[1] . زین‏ العابدین زمانی متولد ۱۲۴۴ ه.ش در تنکابن، وفات ۱۳۰۶ ه.ش در تهران. فارغ‏ التحصیل رشته طب از مدرسه دارالفنون تهران و اولین طبیب بابل و استان مازندران. منبع : پیشگامان طب در بابل(بارفروش)، گردآوری علی گل‏پور، بابلسر: نیما، چاپ اول: پاییز ۱۳۷۹، ص ۱۳۵

[۲] . بابل (شهر زیبای مازندران)، جعفر نیاکی با همکاری پوراندخت حسین ‏زاده، تهران: سالمی، چاپ دوم: ۱۳۸۳، جلد سوم، ص ۲۸۵ و ۲۸۶

[۳] . دو هفته نامه هنرهای تجسمی تندیس، شماره ۱۶۲، بیست و شش آبان ۱۳۸۸ ه.ش، ص ۱۹

[۴] . مجموعه طرح‏های قلم‏ فلزی (اسکیس) از ایران و جهان، زمان زمانی، مترجم: خاطره درودی مقدم، تهران: نشر کتاب آبان، چاپ اول: ۱۳۸۸، ص ۵ و ۷

 

Welcome

Welcome to Hossein Ravanbakhsh's official website.This website contains a selection of Ravanbakhsh's artworks. He lives and works in Qaemshahr, Iran
 

Blog

«فام نقره ای با شیب آنیمای سی و پنج درجه»
نمایشگاه و چیدمان حجم های سفالی ریحانه گرجیان و حسین روانبخش در آموزشگاه آزاد هنری دانه، مازندران، قائمشهر بهار 1396 | 04/11/2017

نمایشگاه «فام نقره ای با شیب آنیمای سی و ... بیشتر بخوانید

More Blog Entries
1 visitors online currently